Khởi tố 74 đối tượng trong đường dây "phù phép" dữ liệu quan trắc môi trường

Vụ án bắt nguồn từ những bất thường trong hệ thống truyền dẫn dữ liệu quan trắc tự động từ các khu công nghiệp về trung tâm điều hành của Sở Tài nguyên và Môi trường tại một số tỉnh thành phía Nam. Qua quá trình trinh sát và áp dụng các biện pháp nghiệp vụ chuyên sâu, lực lượng chức năng đã bóc gỡ một đường dây tội phạm có tổ chức với sự tham gia của cả các chuyên gia công nghệ và cán bộ kỹ thuật thuộc một số đơn vị tư vấn môi trường.

Thủ đoạn của nhóm đối tượng này là sử dụng các thiết bị phần cứng can thiệp trực tiếp vào đầu ra của cảm biến hoặc dùng phần mềm mã độc để chiếm quyền điều khiển hệ thống máy chủ tại nhà máy. Từ đó, các chỉ số thực tế về bụi mịn, nước thải và khí thải vốn vượt ngưỡng cho phép nhiều lần đã được "làm sạch" một cách tinh vi trước khi truyền về cơ quan quản lý nhà nước.

Tính đến thời điểm hiện tại, trong số 74 người bị khởi tố, có nhiều đối tượng đóng vai trò cầm đầu chuyên cung cấp "dịch vụ bảo trợ chỉ số" cho các doanh nghiệp sản xuất có nguy cơ ô nhiễm cao. Theo lời khai ban đầu, mỗi doanh nghiệp phải chi trả từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng mỗi tháng để đảm bảo các báo cáo môi trường luôn ở trạng thái "đạt chuẩn", qua đó né tránh các khoản phạt hành chính khổng lồ hoặc nguy cơ bị đình chỉ hoạt động.

Hành vi này không chỉ gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước mà còn trực tiếp dẫn đến tình trạng ô nhiễm nguồn nước và không khí nghiêm trọng tại các khu vực dân cư lân cận, khi một lượng lớn chất thải độc hại chưa qua xử lý đã được tuồn thẳng ra môi trường dưới sự che chắn của các con số giả mạo.

Hiện nay, cơ quan điều tra đang tiếp tục mở rộng vụ án để làm rõ trách nhiệm của lãnh đạo các doanh nghiệp đã ký kết hợp đồng "ma" với nhóm đối tượng này. Đồng thời, lực lượng chức năng cũng phối hợp với các chuyên gia an ninh mạng để rà soát, nâng cấp hệ thống cảnh báo sớm nhằm ngăn chặn những lỗ hổng kỹ thuật tương tự trong tương lai. Vụ việc được đánh giá là hồi chuông cảnh báo đanh thép đối với các đơn vị đang có ý định trục lợi trên môi trường sống, đồng thời khẳng định quyết tâm của pháp luật trong việc trừng trị những hành vi xâm phạm đến an ninh môi trường quốc gia.

Tính đến ngày 31/03/2026, cơ quan điều tra đã xác định có 59 doanh nghiệp xả thải và đơn vị lắp đặt thiết bị quan trắc trên cả nước tham gia vào đường dây này.

1. Danh tính các đối tượng cầm đầu và cán bộ liên quan

Trong số 74 bị can bị khởi tố về 10 tội danh khác nhau (bao gồm: Nhận hối lộ, Đưa hối lộ, Vi phạm quy định về đấu thầu, Xâm nhập trái phép vào mạng máy tính...), có những gương mặt đáng chú ý sau:

Ông Hoàng Văn Thức: Cựu Cục trưởng Cục Môi trường (thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường) – bị khởi tố để điều tra về các sai phạm trong quản lý nhà nước, buông lỏng giám sát tạo điều kiện cho các doanh nghiệp "làm phép" số liệu.

Bà Trần Thị Minh Hương: Giám đốc Trung tâm Quan trắc môi trường miền Bắc (NCEM) – bị khởi tố do có liên quan đến việc tiếp nhận và xử lý các dữ liệu quan trắc đã bị can thiệp.

Ông Lê Đức Chiến: Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Kỹ thuật Toàn cầu – đơn vị trực tiếp lắp đặt và cung cấp giải pháp phần mềm "can thiệp từ xa" cho các trạm quan trắc.

Lãnh đạo Công ty cổ phần Kỹ thuật môi trường Việt An: Đơn vị này bị cáo buộc đã đưa hối lộ hơn 1,2 tỷ đồng cho cán bộ Sở Tài nguyên và Môi trường một số tỉnh (như An Giang) để trúng thầu và bao che cho các sai phạm số liệu.

2. Các doanh nghiệp xả thải lớn bị điểm tên

Cơ quan điều tra xác định có gần 160 trạm quan trắc (chiếm khoảng 55% tổng số trạm trên toàn quốc) bị can thiệp. Các đơn vị này bao gồm nhiều "ông lớn" trong lĩnh vực năng lượng, luyện kim và sản xuất:

Lĩnh vực Nhiệt điện: Các nhà máy Nhiệt điện Quảng Ninh, Nhiệt điện Hải Phòng, Nhiệt điện Thái Bình 2. Đây là những nguồn phát thải khí thải khổng lồ, buộc phải giám sát 24/7 nhưng số liệu truyền về đều đã bị "hạ ngưỡng" để đạt chuẩn.

Lĩnh vực Nhôm và Thép: Một số công ty sản xuất nhôm, thép lớn tại các khu công nghiệp khu vực phía Bắc và miền Trung (hiện đang tiếp tục được đối chiếu danh sách cụ thể từng đơn vị).

Lĩnh vực xử lý rác thải: Các công ty môi trường đô thị và xử lý chất thải rắn (như vụ việc liên quan đến Công ty Tân Thuận Phong đổ trộm hơn 2.000 tấn chất thải rắn cũng đang được lồng ghép điều tra trong cùng chuỗi sai phạm này).

3. Thủ đoạn tinh vi của các doanh nghiệp

Dù các thiết bị quan trắc đã được dán niêm phong và có camera giám sát của Sở Tài nguyên và Môi trường, các doanh nghiệp này vẫn thực hiện hành vi sai phạm thông qua:

Can thiệp phần mềm từ xa: Cài đặt các mã lệnh ẩn vào hệ thống điều khiển để tự động giảm chỉ số báo cáo khi chỉ số thực tế vượt ngưỡng.

Thông đồng với đơn vị tư vấn: Thuê các đơn vị như Công ty Kỹ thuật Toàn cầu hoặc Việt An để thiết lập "hệ thống song song" – một hệ thống báo cáo đẹp cho cơ quan nhà nước và một hệ thống thật để doanh nghiệp theo dõi sản xuất.

Nhận định chuyên môn: Việc khởi tố cả cán bộ cấp Cục trưởng và lãnh đạo các trung tâm quan trắc đầu não cho thấy Bộ Công an đang thực hiện "không có vùng cấm" trong đấu tranh tội phạm môi trường. Đây là đòn giáng mạnh vào tình trạng "mua bán" chỉ số sạch để đầu độc môi trường vốn nhức nhối bấy lâu nay.