Bộ Công an: Truy cứu trách nhiệm hình sự hành vi tàng trữ, vận chuyển động vật hoang dã để phóng sinh

Động cơ "tôn giáo, tín ngưỡng" không loại trừ trách nhiệm pháp lý

Nhằm chấn chỉnh tình trạng buôn bán, tiêu thụ động vật hoang dã đang có chiều hướng diễn biến phức tạp dưới nhiều vỏ bọc khác nhau, Thiếu tướng Hà Xuân Duy - Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (C05 - Bộ Công an) vừa phát đi những cảnh báo pháp lý đanh thép liên quan đến vấn nạn này.

Theo lãnh đạo Cục C05, hiện nay tồn tại một bộ phận người dân có nhận thức sai lệch, cho rằng việc mua động vật hoang dã mang đi thả về tự nhiên (phóng sinh) là hành vi làm việc thiện, không mang tính chất trục lợi thương mại nên sẽ không bị pháp luật xử lý. Đây là một lỗ hổng nhận thức cực kỳ nguy hiểm.

Thiếu tướng Hà Xuân Duy khẳng định rõ ràng: Việc mua động vật hoang dã với mục đích phóng sinh hoàn toàn không loại trừ trách nhiệm pháp lý đối với các hành vi mua bán, vận chuyển hoặc tàng trữ trái phép. Dưới lăng kính pháp luật, chuỗi hành vi từ lúc giao dịch, vận chuyển đến khi tàng trữ cá thể động vật hoang dã đã cấu thành vi phạm, bất kể đích đến cuối cùng của cá thể đó là bàn nhậu hay được thả về rừng.

Khung hình phạt nghiêm khắc: Đối diện mức án lên tới 15 năm tù

Bóc tách các chế tài xử lý hiện hành, cơ quan Công an cho biết, tùy thuộc vào loài động vật bị xâm hại và tính chất, mức độ của hành vi, người vi phạm sẽ phải đối mặt với các khung hình phạt từ hành chính đến hình sự.

Cụ thể, đối với những hành vi vi phạm có quy mô và tính chất chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm sẽ bị áp dụng biện pháp phạt tiền và tịch thu toàn bộ tang vật. Căn cứ pháp lý để xử phạt hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp hiện được áp dụng theo các quy định nghiêm ngặt tại Nghị định 146/2026/NĐ-CP. Mức tiền phạt cụ thể sẽ được ấn định dựa trên phân nhóm loài, hành vi vi phạm và tổng giá trị tang vật thu giữ.

Đặc biệt nghiêm trọng, nếu cá thể động vật hoang dã được mua để phóng sinh rơi vào nhóm loài nguy cấp, quý, hiếm thuộc diện được ưu tiên bảo vệ, hành vi mua bán, vận chuyển, tàng trữ trái phép sẽ lập tức bị xem xét khởi tố hình sự.

Theo đó, cơ quan tiến hành tố tụng sẽ áp dụng Điều 244 Bộ luật Hình sự quy định về "Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm". Lãnh đạo Cục C05 nhấn mạnh, khung hình phạt cao nhất dành cho tội danh này có thể lên tới 15 năm tù giam.

Bên cạnh đó, đối với các loài động vật hoang dã thông thường thuộc phạm vi điều chỉnh của Điều 234 Bộ luật Hình sự ("Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã"), cơ quan chức năng sẽ căn cứ vào giám định định danh loài, tổng trị giá tang vật, khoản thu lợi bất chính và các điều kiện luật định khác để định khung hình phạt, với mức án cao nhất có thể lên tới 12 năm tù.

Thông điệp từ Cục C05 - Bộ Công an là vô cùng rõ ràng: Pháp luật không có vùng cấm, không có ngoại lệ cho những hành vi tiếp tay tận diệt động vật hoang dã dưới bất kỳ hình thức hay danh nghĩa nào. Mọi hành vi kích cầu tiêu thụ, tàng trữ, vận chuyển trái phép đều sẽ bị điều tra và trừng trị nghiêm minh.

Hồ Văn